Jarenlang gold het brutalisme als kil en grootschalig, maar vandaag duikt de stijl opvallend vaak op in de hedendaagse Belgische architectuur. Zichtbaar beton, sculpturale volumes en radicale vormen krijgen er een nieuwe, meer intieme invulling, in nauwer contact met de natuur. Foto’s Tim Van de Velde
De iconische brutalistische stijl uit de jaren 60 en 70 herken je aan de onbewerkte materialen en de monumentale uitstraling. Wat vroeger te streng of te ruw leek, spreekt nu opnieuw een generatie Belgische architecten aan, die het gedachtegoed vertalen naar residentiële projecten. In een wereld die steeds sneller draait, voelt authenticiteit en eerlijk minimalisme aan als een rustpunt. Vooral Vlaanderen — met het erfgoed van Juliaan Lampens, het boegbeeld binnen het Belgische brutalisme — blijkt een broeihaard voor wat we gerust neobrutalisme kunnen noemen. Niet ver van Lampens’ kapel in Kerselare, Oudenaarde, bouwden Peggy De Coninck en ABS Bouwteam in 2023 een bungalow in beton en glas. De volledig beglaasde, gelijkvloerse woning verwijst naar de villa’s van Mies van der Rohe: een glazen doos, omkaderd door twee ruwe betonschijven die boven het landschap lijken te zweven. Beton en glas gaan er een directe dialoog aan en transformeren de woning tot een uitkijkpunt over de natuur. Aan de Noordzee vat Magalie Munters het brutalisme op als een sculptuur in Villa CD (2015). De woning rust op een betonnen platform, gedragen door een brede V-vormige kolom — een knipoog naar de erfenis van Le Corbusier. In de terrasmuur zitten openingen in verschillende formaten, wat het geheel een uitgesproken sculpturaal karakter geeft: een echte ode aan de expressieve kracht van het brutalisme. Nabij Waver toont de Résidence FSD van Govaert & Vanhoutte (2020) tot slot een meer beschermende interpretatie van het neobrutalisme. De straatkant oogt gesloten en monolithisch, terwijl de achterzijde opent naar het bos. Binnen en buiten vloeien er naadloos in elkaar over. Die spanning tussen massiviteit en transparantie vat de essentie van de Belgische herinterpretatie van het brutalisme perfect samen.
