Wil je het intiemere, minder bekende Paros ontdekken? Laat dan Naoussa achter je en trek naar het zuiden. Wandel door het dorpje Lefkes, rij langs de kustlijn, bezoek een keramiekatelier of sla een onverharde weg in. Zo verken je, van Aliki tot Parikia, een heel andere kant van het populaire Griekse eiland.
Anna Maria Chatzisymeonidi ontvangt ons bij Votsalakia Seaside Escape (1). Op haar landgoed staan vijf moderne villa’s, op amper enkele meters van de zee. Onze vakantiewoning telt vijf slaapkamers, elk met een eigen badkamer. Ze zijn even ruim en comfortabel als suites in een vijfsterrenhotel. De woonkamer heeft de grootte van een balzaal en de keuken is ultramodern. Rond het zwembad ligt een ruim terras dat tot aan het strand lijkt door te lopen. Het huis is ontworpen om een hele volksstam onderdak te geven, zonder dat je elkaar ooit voor de voeten loopt. Elke ochtend verzorgt een chef-kok het ontbijt, met eieren, yoghurt, fruit, lokale specialiteiten en versgeperst sap. Wanneer we wakker worden, is de tafel al gedekt en na het ontbijt wordt alles weer netjes afgeruimd. We verblijven hier in alle comfort en houden tegelijk voeling met het leven op het eiland.
Ook de architectuur is een streling voor het oog. Deze villa kwam tot stand dankzij een samenwerking tussen studio ISV en architectenbureau Kydoniatis, dat zijn sporen verdiende met luxehotels. Witte kubusvormen, strakke lijnen en grote ramen die het landschap naar binnen halen: de architectuur knipoogt naar de traditionele bouwstijl van de Cycladen zonder in clichés te vervallen. De tuin is ontworpen door H. Pangalou & Associates. Zij opteerden vooral voor inheemse soorten, zodat de beplanting haast vanzelf opgaat in het omringende landschap. Vanop de bovenverdieping hebben we een weids uitzicht over de Egeïsche Zee. En dan is er nog die ultieme luxe: een privépad dat ons in enkele stappen naar een verscholen kiezelstrandje voert dat we bijna helemaal voor onszelf hebben.
Hoe bijzonder de architectuur en het interieur van Votsalakia Seaside Escape ook zijn, de omgeving verdient minstens evenveel aandacht. Op een paar minuten wandelen ligt Aliki (0), een havendorpje dat lange tijd buiten de toeristische routes lag. Hier bepalen vissersboten, stranden en tavernes aan zee het ritme van de dag. Vanuit Aliki ontdekken we een ander gezicht van Paros: het is intiemer, levendiger en vormt de rode draad van ons verblijf.
In Parikia, bij de molen, ontmoeten we onze gids Kimon. Dankzij hem ontdekken we hoeveel we zouden missen als we de hoofdplaats van Paros alleen tussen twee tochtjes met de veerboot door bezochten. Tijdens een archeologische wandeling van twee uur dwalen we door middeleeuwse steegjes, bekijken we de resten van het Venetiaanse kastro en staan we stil bij ruïnes uit de oudheid.
’s Avonds keren we terug naar Votsalakia, waar we met het team van I Am Your Chef (2) de keuken induiken. We zijn geen toeschouwers bij een spectaculaire kookdemonstratie, maar snijden en proeven zelf. Tijdens het koken praten we over recepten en producten van het eiland. Daarna schuiven we aan tafel aan. Het principe is eenvoudig: de privékookles mondt uit in een diner. En daar genieten we dubbel van, want nu zijn we ten minste in staat om zelf tzatziki volgens de regels van de kunst te maken.
De volgende dag vertrekken we naar de haven van Aliki. Daar, aan boord van de Hikari, wacht Konstantinos Efstratiadis (3) ons op. We varen naar de bekende Blue Lagoon-baai, tussen Paros, Antiparos en Despotiko. Onze kapitein kent de stranden waar niemand komt. ‘Tijdens deze tocht ontdekken we onbekende plekken die alleen via de zee bereikbaar zijn’, vertelt Konstantinos. Tijdens de privétocht legt hij de boot meermaals stil zodat we in het heldere water kunnen duiken. Er zijn duikbrillen en snorkels en we krijgen aan boord ook fruit en een glaasje ouzo. Het is de perfecte formule voor een ontspannen dagje op zee. Onderweg leren we ook Konstantinos en zijn cultuur beter kennen. Hij toont ons zijn favoriete plekken en vertelt er sappige anekdotes bij.
Eenmaal terug aan wal trekken we het binnenland in, richting Kostos, voor een ontmoeting met Kim van Dijk (4). Via een stoffig weggetje bereiken we het Mesovounia Nature Reserve & Sanctuary, een terrein van 15.000 m² dat tussen de heuvels verscholen ligt. De Nederlandse Kim woont sinds 2020 op Paros. Haar familie had er al een huis en als kind bracht ze hier al haar zomers door. We leren hoe Kim dierenopvang en bodemherstel met elkaar verbindt. Ze vangt mishandelde of verwaarloosde paarden en ezels op, afkomstig van Paros en de naburige eilanden. De dieren eten invasieve planten en bemesten met hun uitwerpselen de grond rond de bomen. ‘Na het jachtige leven in een miljoenenstad kan ik me hier, met dit bijzondere project, toeleggen op wat echt telt’, legt ze ons uit.
Mesovounia is sinds 2021 een non-profitorganisatie. Kim houdt het project draaiende met haar onverwoestbare energie, de hulp van enkele vrienden en vrijwilligers. Je kunt de boerderij op afspraak bezoeken. Zo maak je kennis met de dieren en met Kims aanpak. Je ziet met eigen ogen hoe de zorg voor dieren ook de bodem helpt herstellen en mensen de ruimte geeft om weer op adem te komen.
’s Avonds schuiven we in de haven van Aliki aan bij taverne Mouragio (5). We smullen van verse vis die dezelfde dag is gevangen en gegrilde groenten, met uitzicht op zee. Het is er gezellig, lekker en er stappen ook heel wat locals binnen, wat altijd een goed teken is.
De volgende dag rijden we over een smal plattelandsweggetje van Aspro Chorio naar Glyfa. Aan het einde ligt Noé Ceramics (6), verstopt tussen de olijfbomen. Het atelier heeft eigenlijk meer weg van een familiehuis dan van een winkel. We ontmoeten er het Zwitserse echtpaar Pierre-Alain Wolff, die door iedereen Petros wordt genoemd, en Brigitte Thommen. Ze wonen en werken hier al bijna dertig jaar. Hij draait het aardewerk, zij beschildert en glazuurt het. Samen ontwerpen ze borden, lampen en andere voorwerpen met strakke lijnen. Elk stuk wordt met de hand gemaakt en met loodvrij glazuur afgewerkt. Hun zonnepanelen leveren de stroom voor de keramiekoven. ‘Keramiek paste bij de manier waarop we wilden leven’, vertellen ze ons.
Die afgelegen ligging is inmiddels hun handelsmerk geworden. Uitbreiden willen ze niet en ook hun productie houden ze bewust ambachtelijk. Petros en Brigitte vertrouwen ons hun zorgen om Paros toe. Zeker, de groeiende stroom bezoekers en investeerders brengt geld naar het eiland, maar tast volgens hen ook geleidelijk het lokale karakter van het eiland aan.
Terug in ons vakantiehuis doen we nieuwe energie op tijdens een oliemassage. Daarna trekken we onze wandelschoenen aan en gaan we er weer op uit. Vanuit Aliki doorkruisen we het dorpje Agheria. Via een ravijn klimmen we tussen de heuvels naar het klooster van Agii Theodori. Aan de andere kant dalen we af naar de witte huisjes van Aspro Chorio. Vanuit de hoogte kijken we uit over dorre heuvels, met in de verte de zee. De wegen zijn zo goed als leeg. Dit is Paros in al zijn puurheid.
‘Keramiek paste bij de manier waarop we wilden leven.’
Petros Wolff en Brigitte Thommen
’s Avonds zijn we terug in Parikia en eten we bij Mario Restaurant & Farm (7). Ook hier krijgen we een bijzondere kant van Paros te zien (of te proeven). Het restaurant was meer dan zeventien jaar in Naoussa gevestigd en verhuisde daarna naar deze plek aan zee. Mario en chef-kok Giannis Markoulis gaan creatief aan de slag met de producten van het eiland. Op tafel komen bonenpuree, gefrituurde inktvis, gerst met zeevruchten en saffraan, en gegrilde vis. Verse kruiden en olijven horen er uiteraard ook bij, net als Griekse wijnen. Wat we eten, sluit nauw aan bij de landbouw en visserij van Paros. Hier is ‘lokaal’ geen modewoord. De keuken is authentiek en een groot deel van de ingrediënten komt rechtstreeks van de boerderij van de eigenaar. Vooral de horiatiki blijft ons bij, de lekkerste Griekse salade in de hele wereld!
Voor onze laatste ontmoeting keren we terug naar Aliki. Hier groeide Dimitra Skandali (8) op in een familie die twaalf kinderen en 31 kleinkinderen telt. Ze studeerde in Athene, Utrecht en vervolgens San Francisco. Uiteindelijk keerde ze naar Paros terug, met in haar rugzak algen uit de Stille Oceaan. Die weeft en haakt ze tot structuren die aan visnetten doen denken. Zo verbindt ze haar jaren in Amerika met de handelingen die ze uit haar kindertijd kent. ‘Mijn eiland draag ik overal met me mee. Door de cultuur ervan zichtbaar te maken, help ik die te beschermen’, vertelt ze ons.
In haar ouderlijke huis, dat in 1925 is gebouwd, richtte ze Cycladic Arts in. De residentie beslaat 350 m² en biedt kunstenaars, schrijvers, curatoren en filmmakers ruimte om te wonen, te werken en te exposeren. Elk seizoen krijgen drie residenten er kamers en ateliers ter beschikking; de binnenplaatsen en tuinen worden ontmoetingsplekken met de lokale bevolking. Dimitra wil jongeren op Paros de kans geven om kunst en kunstenaars te leren kennen. Zelf miste ze die mogelijkheid toen ze hier als kind droomde van een toekomst als kunstenares. Bij Dimitra zien we hoe de tradities van het eiland nieuwe invullingen krijgen door de uitwisseling met kunstenaars van elders.
Tegen zonsondergang rijden we naar Parasporos. Daar ligt Zazala Beach Bar & Restaurant (9) aan een lang zandstrand omzoomd door tamarisken en rotsen. Dit is absoluut de mooiste plek op het eiland om de zon achter de horizon te zien verdwijnen. We nemen plaats op het terras, met onze voeten in het zand. De inrichting heeft iets bohemiens en de sfeer is laid-back. De muziek zit precies goed en de bediening is bijzonder attent. We eten eenvoudige, zorgvuldig bereide mediterrane gerechten met Cycladische accenten. Terwijl de zon steeds dieper zakt, bedenken we dat dit laatste adresje onze reis eigenlijk heel mooi samenvat: mooi, eenvoudig en authentiek.
‘Mijn eiland draag ik overal met me mee. Door de cultuur ervan zichtbaar te laken, help ik die te beschermen’.